Wist je dat het woord excuus oorspronkelijk helemaal niet zo onschuldig was?
Het komt van het Latijnse excusare:
- ex = uit / weg
- causa = oorzaak, reden… of zelfs: aanklacht
Causa betekende in het Latijn niet alleen “reden”, maar ook de rechtszaak zelf. In het Romeinse recht was causa letterlijk: de zaak tegen je. Excuseren was dus oorspronkelijk een juridische daad: jezelf vrijpleiten van een beschuldiging. Pas later werd het iets wat je zegt als je per ongeluk op iemands tenen trapt.
Letterlijk betekent het woord excuus dus:
“Jezelf buiten de aanklacht plaatsen”
Of: “de angel uit de beschuldiging halen.”
Een excuus was dus ooit bedoeld als iets wat jou vrijpleit.
Als je goed kijkt, doen we dat vandaag de dag nog steeds. Soms ook naar onszelf: je gebruikt excuses om jezelf ergens onderuit te praten.
Niet elk excuus is een feit.
Sommige excuses zijn verhalen die je identiteit beschermen.
Het cirkeltje waar je (onbewust) in blijft hangen
In het BOOSTCamp heb je ’m gezien:
Verhaal (identiteit) → gedrag → resultaat → bevestiging van je verhaal
Je identiteit is namelijk niets anders dan een verhaal dat jij gelooft over jezelf.
Excuses ontstaan dus vrijwel altijd in dat eerste stukje van de cirkel.
Excuus = zelfbescherming met een mooi verhaal
Neem bijvoorbeeld deze:
“Ik heb het te druk.”
Klinkt logisch, toch? Veel volwassenen hebben behoorlijk veel te doen. Dus “ik heb het te druk” klinkt als een logisch excuus.
Maar het Flauwekul Filter vraagt door:
👉 Is dit een feit… of een verhaal dat me veilig houdt?
Kijk maar eens wat er gebeurt:
Verhaal: “Ik heb geen tijd voor me-time”
Gedrag: Je stelt je zelfzorg-momentje uit en neemt geen pauze.
Identiteit: “Ik ben iemand die altijd maar doorgaat, ik kan niet stoppen.”
Resultaat: Minder energie en nog steeds een volle to-do-lijst. Door dat gehaaste gevoel heb je moeite met prioriteiten stellen. Je blijft gewoon rennen zonder richting.
Bevestiging: “Zie je nou wel, ik heb het veel te druk.”
Jouw verhaal is een soort kooi geworden, waarin je jezelf gevangen houdt. Eigenlijk is dat verhaal dus zelfsabotage met een goed excuus.
Geen excuus, maar een keuze
Draai dat verhaal nu eens om:
“Mijn energielevel is belangrijk. Ik maak 10 minuten vrij om even te pauzeren.”
Voel je het verschil?
Verhaal: “Ik mag mezelf de ruimte geven om tot rust te komen.”
Gedrag: Je pakt die 10 minuten pauze.
Identiteit: “Ik ben iemand die goed voor zichzelf zorgt.”
Resultaat: Meer energie, betere keuzes, belangrijke dingen eerst doen.
Bevestiging: “Zie je wel, dit werkt.”
🧠 Nog eentje (die je misschien herkent)
“Ik vind het moeilijk om te voelen.”
Excuus… of identiteit? Laten we de cirkel eens doorlopen:
Verhaal: “Ik ben niet zo’n voeler, ik denk altijd logisch na.”
Gedrag: Je negeert die hoofdpijn, werkt door terwijl je lichaam schreeuwt om pauze, en als iemand vraagt hoe het gaat zeg je: “Goed hoor!”
Identiteit: “Ik heb geen idee wat mijn lichaam me vertelt.”
Resultaat: Je raakt steeds verder los van je lichaam. Signalen mis je, tot ze zo hard schreeuwen dat je niet meer om ze heen kunt. Wanneer ze dan wél doorkomen (hoofdpijn die niet weggaat, een lijf dat vastloopt), voelt dat overweldigend en chaotisch.
Bevestiging: “Zie je wel, als ik wél voel wordt het allemaal chaotisch en te veel.”
Maar als je zegt:
“Ik leer voelen.”
...en je zet één kleine stap: even stilstaan, hand op je buik, drie keer bewust ademhalen. Dan draait de cirkel de andere kant op:
Verhaal: “Ik mag leren luisteren naar mijn lichaam.”
Gedrag: Je pauzeert even, legt je hand op je buik en voelt wat er is.
Identiteit: “Ik ben iemand die steeds beter leert voelen.”
Resultaat: Je vertrouwt meer op wat je lichaam je vertelt. Je merkt signalen eerder op: je voelt dat je blaas vol zit en gaat naar de wc in plaats van het nog even op te houden, of je pakt iets te eten zodra je honger voelt in plaats van door te werken.
Bevestiging: “Hé, ik vóel het. Dit kan ik wel.”
Dít is hoe je die spiraal omhoog op gang brengt.
De kern (onthoud deze)
Een excuus is vaak een verhaal dat je huidige identiteit beschermt.
Dus ook: een verhaal dat jouw groei afremt of zelfs tegenhoudt.
Speelse maar concrete opdracht
Pak vandaag even 5 minuten (ja, echt 😉 jij kunt dat!):
- Schrijf eens 3 excuses op die je vaak gebruikt
(bijv. “geen tijd”, “te moe”, “te duur”, “ik kan dat niet”) - Haal ze door het Flauwekul Filter:
Feit of fabel? - Kies er één en draai ’m om naar een keuze:
“Ik heb geen tijd” → “Ik maak vandaag 10 minuten vrij”
“Ik kan dit niet” → “Ik leer dit stap voor stap” - Test evt. met je biotensor:
Welke nieuwe waarheid klopt voor mij?
Tot slot
De meeste excuses houden je precies waar je bent.
Dus de volgende keer dat je “sorry” of “ja maar…” hoort (van jezelf 😉):
- 👉 zet je Flauwekul Filter aan
- 👉 glimlach eens even en kies dan opnieuw
Daar ligt je vrijheid.
Wil jij leren Flauwekul Filteren?
Schrijf je in voor het BinnensteBuiten Spel!
Zet me op de wachtlijst →
Lieke
Energieke Lieke · Van denken naar voelen